الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني
61
رياض العلماء وحياض الفضلاء
ديگرى ، خدا نصيب فرمايد . ( النتيجة ) راه منحصر است در دو يكى بجانب نور وحدت وديگرى بجانب ظلمت كثرت ولا ثالث لهما ، أهل كثرت را از نور وحدت يارى نيست چنانكه أهل وحدت را از ظلمت كثرت غبارى ، هزار سال اگر كسى أوقات خود را بكلى صرف أهل دنيا كند بصورت وسيرت انسان برنيايد با اين كس رام ومهربان نمىشود « لَنْ تَرْضى عَنْكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصارى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ » « 1 » ، پس ايشان را با حق دلالت بايد كرد « قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدى » « 2 » ، ويا مثل ايشان شد وترك حق كرد « لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ بَعْدَ الَّذِي جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ ما لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلا نَصِيرٍ » « 3 » . شق أول را ايشان قائل نيستند شق دوم را ما چون قائل شويم ايشان ما را بحق نمىفروشند ، ما چون حق را بدنيا فروشيم چاره منحصر است در ترك ايشان « من تجاربه فقد ربح » . چنين كردهاند عارفين وأولياء اللّه حق . ( الخلاصة ) أوليا را شعار ترك دنيا است هرچه باشد وهركه باشد « القيد كفر ولو كان باللّه » أهل دنيا را مدار بر تحصيل است هرچه باشد واز هركه باشد ، اگرچه سد راه وبند پا باشد « وبينهما بون بعيد » . ( الإشارة ) با صفات بشريت صفات حق جمع نمىشود هركدام را كه خواهند اختيار كنند ، سخن پوستكنده مدت مديد بدرگاه حق تضرع كردن وبراي طلب هر سهل بمراد نرسيدن به از آنست كه بوسيلهء مكتوبى ويا بواسطهء پيغامى از بزرگى صاحب آلاف وألوف شدن چه أول را نور خضوع همراه است وآخر را ظلمت فروتنى وتنزل ، در دنبال إبراهيم أدهم از ترك پادشاهى ضررى نكرد
--> ( 1 ) سورة البقرة : 120 . ( 2 ) سورة البقرة : 120 . ( 3 ) سورة البقرة : 120 .